Order Domowy Orański
Order Domowy Orański (nl.: De Huisorde van Oranje) – odznaczenie Królestwa Niderlandów za zasługi dla dynastii orańskiej nadawane od 1905.
Order Domowy Orański

Awers V klasy

Gwiazda I i II klasy

Baretka I klasy

Baretka II klasy

Baretka III klasy

Baretka IV klasy

Baretka V klasy

Baretka Odznaki Honorowej dla Kobiet

Baretka Złotego i Srebrnego Krzyża Zasługi

Baretka Medalu za Odwagę i Poświęcenie
Ustanowiono19 marca 1905
PowyżejOrder Lwa Złotego
Multimedia w Wikimedia Commons
Medal Honorowy
Orderu Domowego Orańskiego

Baretka złotego medalu

Baretka srebrnego medalu

Baretka brązowego medalu
Ustanowiono19 marca 1905
Wycofano30 listopada 1969
Order Wierności i Zasługi

Awers

Baretka
Ustanowiono30 listopada 1969
Multimedia w Wikimedia Commons
Medal Honorowy
za Sztukę i Naukę

Awers i rewers złotego i srebrnego medalu

Baretka złotego medalu

Baretka srebrnego medalu
Ustanowiono
Multimedia w Wikimedia Commons
Medal Honorowy
za Przedsiębiorczość i Talent

Awers i rewers wszystkich stopni

Baretka złotego medalu

Baretka srebrnego medalu

Baretka brązowego medalu
Ustanowiono19 marca 1905/30 listopada 1969
Multimedia w Wikimedia Commons
Order Korony

Awers V klasy

Baretka I klasy

Baretka II klasy

Baretka III klasy

Baretka IV klasy

Baretka V klasy

Baretka złotego medalu

Baretka srebrnego medalu

Baretka brązowego medalu
Ustanowiono30 listopada 1969
PoniżejMedal Brązowego Lwa
Multimedia w Wikimedia Commons
Historia
Po śmierci Wilhelma III Oranje-Nassau w 1890 rozpadła się unia personalna Królestwa Niderlandów z Wielkim Księstwem Luksemburga, ponieważ jego następczyni w Holandii Wilhelmina, zgodnie z prawem salickim, nie mogła być władcą Luksemburga. Prawa do nadawania orderów Korony Dębowej i Lwa Złotego, przeszły na ręce Adolfa Nassau-Weilburg, nie pozostawiając królowej Holandii żadnych orderów, które mogłyby być przyznawane jej suwerenną decyzją. Po kilkuletnich przygotowaniach Order Domowy Orański został ustanowiony 19 marca 1905. Wzorowany był na brytyjskim Orderze Wiktoriańskim oraz meklembursko-schwerinskich orderach Korony Wendyjskiej i Gryfa[1].
Od początku posiadał charakter orderu domowego (dynastycznego) i nadawany był zarówno obywatelom niderlandzkim, jak cudzoziemcom za szczególne zasługi wobec domu panującego.
Podzielony był na pięć klas, klasa kawalerska została podzielona na dwie dodatkowe klasy w okresie późniejszym[2][3]:
Z orderem związane były[2][3]:
Zmiana statutów w dniu 30 listopada 1969 podzieliła dawny Order Orański na cztery grupy. Ostatnia zmiana statutów odbyła się 31 sierpnia 2005 i dzisiejszy podział wygląda następująco[4][5][6][7]:
1. Order Domowy (Huisorde) z trzema klasami:
Krzyż Wielki (Grootkruis),
Krzyż Wielki Honorowy (Groot Erekruis) lub Komandor (Commandeur),
Krzyż Honorowy (Erekruis) lub Oficer (Officier),
2. Order Wierności i Zasługi (Orde van Trouw en Verdienste), dwuklasowy:
Krzyż Złoty Wierności i Zasługi Orderu Domowego Orańskiego (Kruis van Trouw en Verdienste van de Huisorde van Oranje in goud),
Krzyż Srebrny Wierności i Zasługi Orderu Domowego Orańskiego (Kruis van Trouw en Verdienste van de Huisorde van Oranje in zilver),
Krzyż Wielki (Grootkruis), dawniej Krzyż Wielki Honorowy (Groot Erekruis),
Krzyż Wielki Honorowy z Gwiazdą (Groot Erekruis met plaque), dawniej Wielki Oficer (Grootofficier),
Krzyż Wielki Honorowy (Groot Erekruis), dawniej Komandor (Commandeur),
Krzyż Honorowy z Rozetką (Erekruis met rozet), dawniej Oficer (Officier),
Krzyż Honorowy (Erekruis), dawniej Kawaler (Ridder),
Złoty Medal Honorowy (Eremedaille in goud),
Srebrny Medal Honorowy (Eremedaille in zilver),
Brązowy Medal Honorowy (Eremedaille in brons).
Odtąd Order Domowy Orański nadawany jest wyłącznie Holendrom, Order Wierności i Zasługi – dworzanom holenderskim za 25 i 35 lat lojalnej służby, a Order Korony – wyłącznie cudzoziemcom[1].
Insygnia
Insygnia Orderu Orańskiego i jego odmian to oznaka oraz gwiazdy I i II klasy (Order Korony, obecny Order Orański posiada tylko jedną gwiazdę dla I klasy). Oznaka to emaliowany na czerwono (Order Orański), niebiesko (Order Wierności) lub biało (Order Korony) krzyż łaciński z nieco rozszerzonymi zakończeniami ramion, z herbem dynastii orańskiej w medalionie środkowym awersu, otoczonym dewizą dynastii „JE MAINTIENDRAI” („ZACHOWAM” – prawa i swobody ludności Niderlandów). Medalion rewersu ukazuje koronowany monogram założycielki „W”. Między ramionami krzyży wszystkich odmian orderu znajduje się wieniec laurowy. Gwiazda I klasy jest srebrna, ośmiopromienna, i nosi w medalionie środkowym ukoronowany monogram założycielki, podobnie jak czteropromienna gwiazda II klasy.
Order jest noszony: przy Orderze Orańskim na pomarańczowej wstędze, przy Orderze Wierności na takiej samej wstędze, przy Orderze Korony na pomarańczowej wstędze z obustronnymi pomarańczowo-biało-niebieskimi bordiurami (barwy flagi Holandii). Łańcucha Order Orański nie posiada w żadnej z odmian.
Odznaczeni
Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Domowym Orańskim.
Przypisy
  1. a b Antti Ruokonen: Knights of Orange. Orders of the Netherlands. Vaasa: 2015, s. 271-323.
  2. a b Paul Hieronymussen: Orders and Decorations of Europe in color. Nowy Jork: Macmillan, 1967, s. 150-151.
  3. a b Huisorde van Oranje (niderl.). onderscheidingen.nl. [dostęp 2016-09-22].
  4. Huisorden (niderl.). koninklijkhuis.nl. [dostęp 2016-09-21].
  5. Handboek Onderscheidingen. Utrecht: Ministerie van Defensie, 2014, s. 129-134.
  6. Huisorde van Oranje (niderl.). lintjes.nl. [dostęp 2016-09-21].
  7. Besluit draagvolgorde onderscheidingen​(​niderl.​)​. officielebekendmakingen.nl, 2013-07-25. [dostęp 2016-09-22].
Bibliografia
Ostatnio edytowano 12 cze 2021 o 12:40
Treść udostępniana na licencji CC BY-SA 3.0, jeśli nie podano inaczej.
Polityka prywatności
Zasady użytkowania
Wersja standardowa
Strona głównaLosujW pobliżuZaloguj sięUstawieniaWspomóż WikipedięO WikipediiKorzystasz z Wikipedii tylko na własną odpowiedzialność
JęzykObserwujEdytuj